Themelohet Këshilli i Lartë i Orientit të Malit të Zi
Më 8 nëntor 2025 në Durrës u zhvillua ceremonia zyrtare e themelimit të strukturës masonike Grande Oriente del Montenegro (Crnogorski Orjent). Ky hap formalizoi krijimin e një Obedience të re në Mal të Zi, duke shënuar pikë kthese në bashkëpunimin rajonal dhe ndërkombëtar mes strukturave masonike të Europës Juglindore.
Sipas dokumentit protokollar të datës 28 nëntor 2025, i lëshuar nga Ordine Massonico Tradizionale Italiano, Grande Oriente del Montenegro u themelua nën auspiciet e Gran Loggia Iliria të Shqipërisë, me të cilën ekziston një marrëdhënie e hershme njohjeje dhe bashkëpunimi reciprok.
Në ceremoni morën pjesë delegacione nga disa vende të rajonit dhe Europës. Dokumenti përmend praninë e strukturave të ndryshme ballkanike dhe europiane, duke e konsideruar momentin si një zhvillim të rëndësishëm për rrjetin masonik në zonë.
Në planin organizativ, Gran Loggia Iliria e Shqipërisë ka luajtur rol kyç. Gran Mjeshtri i saj, Raimond Todhe 33°, nënshkroi Letër-Patentën e themelimit së bashku me Gran Sekretarin Italian, duke garantuar aktin juridik dhe simbolik të konstituimit të Obediencës së Malit të Zi.
Nga pala italiane, dokumenti thekson praninë e delegacionit të Ordine Massonico Tradizionale Italiano, i udhëhequr nga Gran Sekretari për marrëdhënie të jashtme, i cili dorëzoi Letër-Patentën gjatë ceremonisë.
Pas formalizimit, të pranishmit zhvilluan një agape sipas traditës, duke shënuar mbylljen e procedurave formale me një moment ceremonial social.
Ky zhvillim ka peshë për disa arsye të qarta:
- Zgjerim institucional në Ballkan
Krijimi i një Obedience të re shton prezencën masonike në një zonë të fragmentuar historikisht. - Njohje formale ndërkombëtare
Themelimi nuk është bërë në mënyrë spontane, por me mbështetje të një strukture ekzistuese të njohur në Shqipëri dhe me praninë e delegacioneve të huaja. - Përforcim i bashkëpunimit rajonal
Theksohet në dokument lidhja afatgjatë mes masonëve shqiptarë, malazezë dhe italianë, gjë që e bën procesin më të qëndrueshëm. - Mesazh për kontinuitet dhe legjitimitet
Letër-Patenta e nënshkruar dhe dokumentuar i jep strukturës legjitimitetin e kërkuar në botën masonike.
Themelimi i Grande Oriente del Montenegro më 8 nëntor 2025 shënon zgjerim të dukshëm institucional në Ballkan dhe përforcon lidhjet mes strukturave masonike italiane, shqiptare dhe malazeze. Ceremonia e zhvilluar në Durrës dhe formalizimi përmes Letër-Patentës e bëjnë këtë një moment me peshë në hartën organizative masonike të rajonit.
